ابن مهلب ( نواده مهلب پسر محمد پسر شادى )

مقدمهء مصحح 37

مجمل التواريخ والقصص ( تصحيح ملك الشعراء بهار ) ( فارسى )

سموها و كبت حساد دولتها و اعلى كلمتها ، و پادشاهى سلطان اعظم معز الدنيا و الدين ناصر الاسلام و المسلمين ابو الحرث سنجر بن ملكشاه بن محمد برهان امير المؤمنين ، و عهد سلطان معظم مغيث الدنيا و الدين كهف الاسلام و المسلمين ولى العهد فى العالمين ابو القاسم محمود بن [ محمد بن ] ملكشاه يمين امير المؤمنين اعز اللّه انصارهما و ضاعف اقتدارهما » و در ص 406 در سلطنت بهرامشاه غزنوى گويد : « و تا اين غايت هنوز بجاست » و در صفحات 12 - 21 كه حاوى جداول تاريخى است جميع وقايع مشهوره و جلوس سلاطين و خلفا و مواليد و وفيات مشاهير را كه ذكر مىكند و مجموع آنها قريب صد و سى واقعهء تاريخى است همه بدون استثنا منتهي ميشوند بسنهء پانصد و بيست هجرى ، مثلا گويد : « از تاريخ پيغمبران تا سنهء عشرين و خمسمائه از هجرت پيغامبر محمد مصطفى صلّى اللّه عليه برين نسقست : از گاه مولود محمد مصطفى عليه السلام پانصد و شصت و نه سال ، از مبعث رسول عليه السلام پانصد و بيست و نه سال ، از گاه هجرتش از مكه بمدينه پانصد و بيست سال ، از گاه بيعت ابو بكر الصديق رضى اللّه عنه پانصد و هشت سال ، از گاه بيعت امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام چهارصد و هفتاد و نه سال ، از روزگار خلافت مولانا المسترشد ابا منصور الفضل [ ( 1 ) ] هشت سال ، از آمدن سلطان محمود بن سبكتكين برى و گرفتن شهنشاه ابى طالب رستم صد سال تا سنهء عشرين و خمسمائه ، از اول عهد بهرامشاه بن مسعود [ ( 2 ) ] تا اين غايت سنهء عشرين و خمسمائه نه سال ، از گاه وفات سلطان محمد [ ( 3 ) ] نه سال : از گاه جلوس سلطان محمود بن محمد باصفهان [ ( 4 ) ] هشت سال ، و هكذا و هكذا كه در جميع اين صد و چيزى وقايع مشهوره سنهء پانصد و بيست را منتهى اليه همهء آنها قرار داده است بدون استثنا كه ديگر به هيچ وجه من الوجوه جاى شك و شبههء نمىماند كه سال تأليف كتاب سنهء پانصد و بيست هجرى بوده است . ولى معذلك كله يكى از قراء متأخر اين كتاب كه گويا قريب العهد بعصر مؤلف بوده است در بعضي مواضع ذيل وقايع را الى حدود سنهء 590 و 600 امتداد داده و جابجا در اثناء كتاب علاوه نموده است [ ( 5 ) ] مثلا در ص 427 - 430 در جداول القاب خلفا علاوه بر مسترشد ( 512 - 529 ) كه خليفهء معاصر مؤلف بوده است اسامى راشد و مستنجد و مستضيء و الناصر . لدين اللّه يعنى خلفائى كه از 529 الي 622 خلافت نموده‌اند الحاق شده است ، و همچنين

--> [ ( 1 ) ] جلوس او در سنهء 512 بوده است . [ ( 2 ) ] جلوس او در سنهء 511 بوده است . [ ( 3 ) ] يعنى سلطان محمد بن ملكشاه سلجوقى ، وفات او در سنهء 511 بوده است . [ ( 4 ) ] جلوس او در سنهء 512 بوده است ، [ ( 5 ) ] نظاير اين فقره يعنى اينكه يكى از قراء متاخر ذيل وقايع متاخره از تاريخ تاليف كتاب را تا عصر خود امتداد داده و در اثناء كتاب الحلق كرده باشد ، بدون تصريح بالحاق ، مكرر در كتب متقدمين روى داده است ، مثلا در ترجمهء تاريخ طبرى و در تاريخ طبرستان لابن اسفنديار و در جوامع الحكايات عوفى عين اين قضيه واقع شده است .